چشمهای همیشه بیدارزمین - محیط زیست(دماوند)

"محیط زیست میراث همه تمدنهاست.دیروز-امروز- آینده"

افعی دماوندی؛موجودی پررمزوراز
ساعت ۱٢:۳٥ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢۱ مهر ۱۳۸٧  

افعی دماوند،ازکمیاب ترین افعی هادرایران:

نام علمی:"Viperalatifi Mertens"

نام فارسی:"افعی دماوندی"،

حداکثرطول:"79سانتی متر"،

دم:"5سانتی متر"،

تغذیه از:"حشرات،ملخ ها،مارمولک هاوموشها"،

 زادوولد: "5تا10نوزاددرفصل تابستان" .

زیستگاه :"مناطق کوهستانی وییلاقی ،علفزارها،زیرسنگها،لای بوته ها".

مشخصات:سرکوچک،مثلثی شکل کشیده، بدن باریک ودم کوتاه .پولکهای سطح فوقانی سرنسبتا تیغه دار،پولک بالای چشمی بزرگ،مردمک چشم عمودی،رنگ بدن خاکستری روشن،نقره ای ،قهوه ای تیره، یکنواخت یادارای  خطوط ونقوش متفاوت ،گاهی ،گاهی اوقات به رنگ زردمتمایل  به خاکستری روشن  ساده  همراه بایک خط قهوه ای  طولی تیره درسرتاسرسطح پشتی تاانتهای دم،گاهی باخال های قهوه ای تیره درسرتاسرسطح پشتی تاانتهای دم،گاهی  باخال های  سطح پشتی به شکل زیگزاگ ناقص  ودرسطح جانبی باخالهای  کوچک قهوه ای متمایل به سیاه ، درسمت  دوطرف سرتازیرکمرچشم دارای دوخط مورب تیره متمایل به سیاه،سطح شکمی  زردروشن باخالهای ریزسفیدوسیاه.

افعی چگونه خزنده ای است؟افعی نوعی مارسمی وخطرناک است که درسنگلاخها بین خاروخاشاک یافت میشود.دردهان این مار علاوه بردندان های کوچک تغذیه ای دودندان قلاب ماننددرآرواره بالاوجودداردکه به طرف عقب دهان خمیده است.درون این قلاب مجرایی است که به غددزهرراه دارد.

افعی دماوندی ازخطرناک ترین وکمیاب ترین افعی هاست.یک خزنده شناس جوان به نام "خسرو رجبی زاده"پایان نامه فوق لیسانس خودرابه طورتخصصی  افعی دماوندی انتخاب کرده است.وی افعی دماوندی راشرقی ترین افعی کره زمین میداند.وی میگوید:این افعی حدود38سال پیش توسط دکترمحمودلطیفی پایه گذاربخش جانوران سمی انستیتورازی کشف شد.وی هنگام تحقیق پیرامون برخی ازمارهاپس ازدقت درظاهرمارهامتوجه تفاوت یکی ازآنهابابقیه میشود.بررسی های دقیق ترنشان دادکه این گونه کشف جدیدی است.این افعی جدیدبه آلمان فرستاده شدوبابررسی سه نفرازبهترین متخصصان وخزنده شناسان نام گونه جدیدبه احترام دکترلطیفی Viperalatifiگذاشته شد.افعی دماوندی بعدازافعی جعفری مهلک ترین سم رادارد.این افعی درحال حاضردرلیست اتحادیه جهانی حفاظت دررده آسیب پذیرقرارگرفته است.ازاین روکه پراکندگی آن درسراسردنیاتنهابه منطقه البرز مرکزی ایران محدود میشود.براساس آماررسمی موجوددرکتاب های افعی کوهستانی دنیا،بین سالهای 1348تا1357بیش از9400حلقه افعی دماوندی تنهابه انستیتوواکسن وسرم سازی به منظورسم گیری انتقال یافته است.این آماربعدهابه12000حلقه رسید.هنوزهم این روندادامه داردکه بطوربسیارجدی درحال انهدام هستند.افعی دماوندی درمناطقی مثل لاردماوند- فیروزکوه- دریاچه تار- آب اسک- افجه- گاجره- گچسربیشتریافت میشود.هفته ای یکبارغذا میخوردوازآنجایی که چشمان خزنده هاتنهااشعه مادون قرمزبدن موجودات زنده رادریافت میکند،حتمابایدغذای زنده ومحرک برایشان دیده شود.رجبی زاده که یک جفت ازاین افعی رادرخانه خودنگهداری میکندمی گوید:این افعی ازبین همه شکارهای خودبه موش علاقه بیشتری دارد.وی ادامه میدهد:هفته ای2000تومان برایش موش میخرد.هرموش400تومان.(بیچاره موشها!)وی تصریح کرد،موشهابایدنسبت به هیکل مارسایزهای مختلفی داشته باشند.درپایان:تعدادافعی های دماوندی هنوزمعلوم نیست،امانزدیک بودن محل زیست آن به تهران وتخریب گسترده زیستگاهی اش رامی توان علت اصلی کاهش شدیدجمعیت آن عنوان کرد.مشاهده افعی دماوندی نخستین بارازلاردماونددر60کیلومتری تهران گزارش شده است.

منابع:

"هفته نامه فرهنگی- اجتماعی ره آورد،شماره365-ص6

پایان نامه کارشناسی ارشدآقای خسرورجبی زاده."