چشمهای همیشه بیدارزمین - محیط زیست(دماوند)

"محیط زیست میراث همه تمدنهاست.دیروز-امروز- آینده"

 
ساعت ۱٢:۱۸ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢٧ شهریور ۱۳۸٧  
جوامع حشرات،بخش یکم،زنبورعسل: زنبورعسل:معروفترین جامعه ازمیان چهارنوع حشره اجتماعی ، - موریابه، مورچه، زنبورهای عسل وزنبورهای بزرگ - به زنبورهای عسل تعلق دارد.جمعیتی ازاین زنبورهاشامل سه طبقه اجتماعی باساختمان بدنی کاملامشخص است که عبارتندازیک ملکه،دههایاصدهازنبورنروحدود20تا80هزارزنبورکارگر.ملکه ونرهای بدون نیش بارورنوعمل اصلی آنهاتولیدمثل کردن است.کارگرهاکه جثه ای کوچکتردارندهمگی ماده های عقیمند.کارگرهالانه یاکندورامیسازند،ازکلونی دربرابر زنبورهای غریبه ودشمنان محافظت می کنند،غذاجمع می آورند،به ملکه ونرهاغذا می دهندوازنوزادان پرستاری می کنند.هنگامی که جمعیت درون یک کندوزیاده ازحدشود،ملکه،چندزنبورنر وچندین هزارکارگرازکلونی جدامیشود.(البته گاهی هم نرهاتعدادشان بسیارزیادمیشود،حالتی که برای یک کندوی زنبورخودمان پیش آمدکه شانه هارابردیم دریک یونجه زارتکان دادیم.این یونجه زار500مترازمحل نگهداری کندوهادوربود.زنبورهای نربسیارتنبل هستندوتوانایی برگشت به کندو راندارند.)بااین کارمیتوان جمعیت کندوهاراکنترل نمود.این زنبورهای مهاجربه طورموقت برروی درخت یاجایگاه مناسب دیگری ساکن میشوندتاکندوی تازه ای یافت کنند.درکندوی قبلی هم کارگرهای باقی مانده به پروردن چندتخم ملکه درجایگاه های بزرگ وویژه می پردازند.ازاین تخم هاملکه های تازه ای پدیدخواهندآمد.نخستین ملکه ای که ازجایگاه خودخارج میشودبه جستجوی سایرملکه هامی پردازدتابانیش زدن آنهاراازپای درآورد.اگراتفاقادوملکه باهم همزمان ازجایگاه درآیند،فورا نبردی مرگبارراآغازمی کنند،تاآنکه فقط یکی ازآنهاباقی بماند.ملکه جوان بایکی ازنرهادرمی آمیزد.درمیان تخم هایی که یکی یکی درجایگاه های شانه کندو نهاده میشوند،حتی دربدن ملکه جوان هم بعضی بارورنمیشوند.درملکه پیری که ذخیره اسپرم خودرابه پایان رسانده،هیچکدام ازتخمهابارورنمیشوند.تخمهای بارورنشده،زنبورهای نررا میسازند.چنین رشد محروم از پدری که معمولا درمیان حشرات اجتماعی فراوان است را "بکرزایی طبیعی"1گویند.تخمهای بارورشده مبدل به ملکه یازنبورهای کارگرمیشوندواین مساله به نوع غذایی که کارگرهابه نوزادتشکیل شده می دهندبستگی دارد.نوزادانی که بایدتبدیل به زنبورکارگر شوند،غذایی "معمولی"ازدانه گرده گیاهان وعسل میخورند.اماملکه هازمانی تشکیل میشوند که نوزادان باژله سلطنتی تغذیه شوند.این غذاها شامل دانه گرده،عسل ومقدارنسبتازیادی ویتامین (بویژه اسیدپانتوتنیک)است.اماتازمانی که ملکه اصلی سالم وباروری درکندوحضورداشته باشد، ملکه های جدیدی درکندوپرورده نخواهندشد.اگرسرعت تخمگذاری ملکه ازسرعت ساختن جایگاهها زیادترباشد،غذایی کمتردریافت خواهدداشت.دراین صورت ازسرعت تولیدتخم کاسته میشود.برعکس،اگرسرعت تخمگذاریش کم باشد،مراقبان غذایی بیشتر دراختیارش قرارمیدهند.سایرحشرات نیزمشابه همین رفتارتولیدمثلی رادارند.فعالیت تولیدمثلی معمولامحدودبه یک ماده است.بنابراین تمام تشکیلات اجتماعی متکی برژنهای این حشره ماده است وژنهای آن به تنهایی تداوم نسل رابرقرارمی دارند.چنین دودمان یک ماده ای نتایج اجتماعی مهمی دارد.رقابت برسرجفت اصولا درجوامع بسیارپیچیده حشرات وجودندارد.وبدین ترتیب ازبرخوردهاکاسته میشودونظم اجتماعی برقرارمی ماند.یک زنبورکارگردرطول6هفته ای که زنده است درمواقع مختلف وظایف گوناگونی رابرعهده میگیرد.زنبورهای جوان ، ابتدابایدکندوداری کنندوپروازهایی که به منظورجمع آوری غذاصورت میگیرد،برعهده کارگرهای مسن تراست.زنبوری که به جستجوی غذامیرود،دانه گرده سرشارازپروتئین وشهدگل راکه محلولی رقیق وشیرین است گردمی آورد.دانه های گرده دردرون سبدهای گرده واقع برروی پاهای عقبی حمل میشوند،اماشهدگل رازنبورواردچینه دان2مخصوص خودمی کند که جزیی ازلوله گوارش حشره است ودردرون آن بزاق تاحدی شیره مذکورراگوارش میدهد.هرزنبوردرهنگام بازگشت به کندو،ابتدادرمدخل آن موردبازرسی قرارمیگیرد،سپس دانه های گرده همراه رادریک جایگاه می نهدوشهدگل رابه درون جایگاه دیگربرمیگرداند.زنبورهای دیگر دانه های گرده رامحکم بسته بندی وتبدیل شهدگل به عسل راآغازمی کنند.این زنبورهادرروی جایگاه های پرازشهدگل به سرعت بال می زنندتاآب آن تبخیر شود.سپس درجایگاه پرازعسل راباموم می پوشانند.درزمستان که دانه گرده ای دردسترس نیست،عسل غذای اصلی زنبورهاراتشکیل میدهد.(امروزه درفصل سرماازمحلول آب وشکر یاعسل استفاده میگردد.)بانزدیک شدن فصل سرما،همه زنبورهای نرازکندو اخراج میشوند.نرهافقط غذای محدودداخل کندورامصرف میکنندوهیچ کاری برای جمعیت انجام نمیدهند.زنبورها ی باقی مانده به صورت توده های فشرده ای به هم می آویزندودرهمین حال ،آنهاکه دردرون توده اند،روبه بیرون می آیندوآنهاکه درسطح جمعیت هستند ،خودرابه درون میرسانند.بدین وسیله است که توده زنبورها حتی دردماهای بسیارپایین هم دربرابرمنجمدشدن مقاومت میکنند. دربخش بعدی راجع به انواع کندوهاورنگ عسلی که بنابه تغذیه تولیدمیکنندمی پردازیم. 1-natural parthenogenesis 2-honey crop *منبع:ترجمه پل واریس- ریچاردکوف
کلمات کلیدی: زنبورعسل