چشمهای همیشه بیدارزمین - محیط زیست(دماوند)

"محیط زیست میراث همه تمدنهاست.دیروز-امروز- آینده"

آخرین بازمانده یوزایرانی
ساعت ۱:۱٩ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢٠ شهریور ۱۳۸٧  

آخرین بازمانده یوزایرانی:

گزارشات طبیعی مربوط به دیدن یوز:شاهرود- طبس- پارک ملی کویر- پیرامون سیاه کوه وورامین.

گونه های جمعیت یوزایران روبه کاهش است.بطوریکه بیان جمعیت یوزایران بسیاردشواراست.ازرده پستاندارانMammallaاست.جزئ گوشتخوارانCarnivorousاست.بانام علمیAcinony jubatus.دوزیرگونه دردنیاداردیکی درایران ودیگری درآفریقا.درزبان انگلیسی به یوزچیتاcheetahگویند.درقدیم فقط به آن یوزمی گفتند.امروزه یوزپلنگ متداول تراست.اماعوام یوزویوزپلنگ رایکی میدانند.امایکی ازتفاوت های آنهااینست که خالهای یوزتوپراست اما یوزپلنگ خاهای توخالی دارد.دارای دوخط اشکی است که مخصوص یوزاست .که این دوخط درهیچ گربه سان دیگری دیده نمیشود.درروستاهای جنوب طبس به آن زرده پلنگ گویند.بخاطرپوشش زردی که داردبه این نان معروف شده است.درزمستان جفت گیری میکند.درطول عمرخود2-4بچه به دنیا می آورد.تا10هفتگی شیرخواراست.تایکسالگی بالغ میشوند.تا18ماهگی دیگرفنون شکاروبقارامی آموزد.یوزهادرحالت عادی 15سال ودرحال اسارت 10سال می زیند.یوزبرخلاف تصورعوام سریعاباانسان هادوست میشود.ناخن های یوزمثل سگ سانان آشکاراست.وتوانایی چنگ زدن ندارد.کف پاهایش پینه بسته وتوانایی رفتن درراههای سخت وخشک رابه اومیدهد.سرعت دویدن  یوز114کیلومتربرساعت است که اغلب به آن نیازی ندارد.چون خیلی زودبه شکارش دست می یابد.بدنش برای سرعت های بالاکارآمداست وانعطاف پذیر.هنگام شکارجهش پاهایش به 7مترمیرسد.دم یوز:برای حفظ تعادل هنگام دویدن.یوزباضربه دست طعمه هایش راسرنگون میسازد.درمناطقی که طعمه فراوان است یوزپس ازسیرشدن  باقی مانده طعمه رارهامیکند.یوزهامردارخوارنیستند.یوزهای ایران متاسفانه نگون بخت هستندودرتنگنای شدیدغذایی قراردارند.این رفتاردرآنهاتغییرکرده است.یوزبه عنوان گوشتخواردرراس هرم غذایی قرارگرفته است.طعمه های طبیعی یوز:آهو، قوچ، میش.یوزهاازانسان ترسی ندارند.متاسفانه این یکی ازدلایل انقراض آنهاست.چون بنابه گزارشی که دریافت شده،هنگامیکه شکارچی ها برای شکارپرنده به زیستگاه یوزتجاوزمیکردند،یوزهاراهم باتفنگ ساچمه ای زخمی میکردندوپس ازخونریزی های زیاداین حیوان بی دفاع جان می باخت.توسعه شهری- شخم زدن مراتع- ایجادمزارع- ایجادراه های ارتباطی ازمیان زیستگاه این جاندارموجب کم شدن تعدادگونه های حساس وآسیب پذیرشدکه به ناچارمجبوربه ترک زیستگاه خودشدند.اماآزارواذیت انسان فقط به همین جاختم نشد،انسانه آبشخورهای این حیوانات راهم دستکاری کردندوبرای مقاصدخواستفاده کردند.این هم ازدلایل عمده دستکاری انسان درطبیعت است وموجب انحطاط وزوال بیشتراین موجودتنهاوبی دفاع شد.چرا؟چون متاسفانه انسانها شعوردارنداماحیوانات ندارند.مهاجرت اجباری یوزبه مناطق کوهستانی موجب شده که این موجودات ارزشمندبه ندرت وبطورتصادفی دیده شوند.برای اینکه بدانیم دریک منطقه احتمال داردیوزدرآن وجودداشته باشدیاخی،بایدمشاهدات وآزمایشات میدانی صورت گیرد.برای این کارمشخصات ردهای یوزاندازه گیری وثبت میشوند.آنگاه مناسبترین رابرای قالب گیری انتخاب میکنند.این قالب بایدبعداباقالب متعلق به ردپای یوزسنجیده شود.جمع آوری نمونه های مشابه که بااوزیستگاه مشابه دارندازدیگرروشهای موثربرای پیداکردن اوست.بعدادرآزمایشگاه مشخص میگردد.درمنطقه توران یوزدیده شده است.(این منطقه یکی ازپناهگاههای حیات وحش ایران است).درتیرماه87درمنطقه شورآب یوزتوسط محیط بانان دیده شده است.درشهریور86درچشمه اسب عباس آباد2ماده یوزباچندتا توله دیده شده اند.یوزحیوان بسیارباعاطفه ای است برخلاف اینکه درمستندهاوواقعیت درنده خودیده میشود.به آنهاحمله ورشدندتاآنهارابرای انجام آزمایشات بیشترببرندیوزهای ماده وتوله ها فرارکردند.امایکی ازتوله های یوزرابرای آزمایش گرفتندوباخودبه محیط بانی بردند.پس ازاتمام آزمایشات وتحقیقات توله یوزراباخودرومحیط بانی محیط زیست به محلی که آنراگرفته بودندبردند.مادر(یوزماده)درهمان جاهمچنان به انتظارنشسته بود!!!!!!!!!!!!

واماازدردناکترین حوادث که ازجهل وناآگاهی مردم صورت گرفت :

یوزدرشمال یزدهم دیده شده است.در دره انجیر وآریزواقع درشمال بافق.درسال137۳یک ماده یوزوسه تاازبچه هایش ازشدت گرما وتشنگی به باغی درحاشیه بافق پناه بدند.یک سربازبه آنهاحمله کرد..یوزمادرکه راهی برای نجات فرزندانش نمی دیدبه ناچارگریخت.مردم باسنگ وچوب این سه بچه یوزراموردآزارواذیت قراردادند.بطوریکه بادیدن این تصاویراشک درچشمانم حلقه زد.سه تابچه یوزکه خیلی خیلی قشنگ بودندودرعین حال مظلوم وبی دفاع.محیط بانان زحمت کش پس ازاینکه متوجه این فاجعه شدندخودراسریعابه محل رساندندوباتلاش بسیارودرگیری بامردم توانستنداین سه رابه پاسگاه محیط بانی بافق ببرند.متاسفانه دوتاازاین بچه یوزهاکه میزان جراحت وصدمه شان بسیارزیادبودجان سپردند.امایوزسوم زنده ماندوبه پارک پردیسان تهران منتقل شد.پوست دوتابچه یوزهم برای تاکسیدرمی به پارک پردیسان فرستاده شد.یوزنری برای جفت گیری بااین یوزماده پیدانشده که نسل آخرین بازمانده یوزایرانی درآسیاحفظ گردد.فن آوری لقاح مصنوعی هم درایران برای این گربه سان فراهم نیست.

اماراجع به شکاروغذاخوردن یوز:اگریوزتنهاباشدویک قوچ شکارکندفقط جگرو ران آن رامیخوردوسیرمیشودوبقیه رابرای سایرحیوانات رهامی کند.ولی اگرگروهی شکارکنندفقط پوست وااسکلت باقی می ماند.ازدامنه نایبنددر180کیلومتری طبس آثاری ازیوزایرانی پیداشده است.درکویرمرکزی هم همین طورکه بلندترین کوه آن سیاه کوه است.بیشترمشاهدات وگزارشهاازدره های این کوه است.درسال1373دونفرازمحیط بانان یوزرا دراین منطقه مشغول شکارکلچه3ساله دیده اند.بازمانده ی یوزهای ایران رانه درکوه بلکه دردشت بایدجست وجوکرد.برای نجات ازخطرانقراض:

ü  تعدادطعمه هارازیادتربایدکرد.

ü  نگهداری اززیستگاه یوز

ü  ازشکارطعمه های یوزجلوگیری کرد.حداقل به مدت 5سال.

ü  آموزش همگانی به مردم.

جزیره کبودان2000تا3000قوچ دارد.امامتاسفانه اگردرآنجاپرورش داده شونددیگرقادربه ادامه زندگی درطبیعت نیستند.

مردم ماهنوزشناخت نسبت به حیات وحش ندارند.یوزنه تنهاشاهکاربیولوژیک است بلکه درزمره شاهکارهای طبیعی ایران است.